Бала5ан ыйа – Улуу Суорун ыйа. Ый бэлиэтэ – Суор буолар. Бу ыйга сахалар сайылыктан кыстыкка көһөллөр, ол иһин балаҕан ыйа диэн ааттаммыт. Балаҕан ыйа кулун тутар ыйы батыһар. Ый өксүөннээх уонна 20-с чыыһыла диэки сайын эргийэр, ону дьахтар быттанар кэмэ дииллэр. Ый ардаҕа икки: кус барар ардаҕа уонна ый бүтүүтүгэр эбэтэр алтынньы саҥатыгар оту-маһы «ииктэтэр» ардах. Оту-маһы «ииктэтэринэн» кэлэр сааһы билгэлииллэр. Бу ыйынан кыһын хойутуон дуу, эрдэлиэн дуу быһаараллар. Кырдьаҕастар этэллэринэн, кэнчээри хойуутук үүммүт буоллаҕына, кэлэр дьыл үүнүүлээх буолар. Ол аата балаҕан ыйын аҥаарыгар кураан буоллаҕына, кыһын хойутуур. Ый 21 күнүгэр сырдык уонна хараҥа тэҥнэһэр, мантан ыла түүн баһыйан барар, онон күн-дьыл хонугунан ааҕыллар буолар. Эргэ дьыл саҕаланар. Ый саҥатыгар отон ситэр, тэллэй үүнэр. Өбүгэлэрбит бу ыйга сайын үтүөтүн сомсон, үлэ-хамнас үөһүгэр түһэн, кыстыкка бэлэмнэнэллэр. Сайылык дьиэттэн оторго көһөллөр, онтон ынахтарын мэччитэ түһэн баран кыстыкка биирдэ киирэллэр. Билиҥҥи кэмҥэ эмиэ дьиэни сууйан-тараан, таҥаһы таһырдьа куурдан, бөҕү-сыыһы ыраастаан кыһыҥҥа бэлэмнэнэллэр.
Күһүҥҥү билгэлэр:
Ардахтаах күһүн буоллаҕына, эһиилигэр хаардаах саас буолар.
Ардахтаах сайын уонна сылаас күһүн — уһун кыһын бэлиэлэрэ.
Тиит көтөҕөтө түспэтэҕинэ тымныы кыһын уонна уута суох caac.
Күтэр хороонун күөл кытыытыттан ыраах хаһыннаҕына уулаах саас.
Куобах эрдэ маҥхайдаҕына, хаар эрдэ түһэр.
Хаастар үөһэнэн ааспыт дьылларыгар дьогдьоот күһүн буолар. Оччоҕо кураан күннэр өссө хас да хонукка тураллар. Кыстык хаар түһүүтэ хойутуур.
Ый бүтүүтүгэр көтөҕө түһэн бүтэр. Көтөҕө ыраастык түстэҕинэ, эһиилигэр уулаах саас буолар. Оттон маска бэйэтигэр хаалан олунньу, кулун тутар ыйдар тыалларын кытары хаар үрдүгэр түстэҕинэ, тыа хаарын эрдэ быһа сиэн, уута суох саас буолар.
Хатыҥ уонна тэтиҥ сэбирдэхтэрэ күһүн сиргэ ыраастык саһаран түстэхтэринэ, эһиилигэр үүнүүлээх сайыны күүтүөххэ сөптөөҕүн туһунан билгэлииллэр.
Хатыҥнар күһүн чыпчаалларыттан саһардахтарына, эһиилигэр саас эрдэ, оттон аллараттан саһардахтарына, саас хойутаан кэлэр диэн сылыктыыллар.
Тымныы кыһын буоларыгар тииҥ уйатын мас аллараа өттүгэр оҥостор. Тииҥ олус чэбэр, ыраас кыыл, уйатын сотору-сотору ыраастыыр, бытын, былахытын өлөрөр. Ол да иһин уйатын кыһынын үрдүк сиргэ туттарга кыһанар. Оттон тымныы кыһын буоларыгар, уйатын аллара туттар. Кыһынын тымныы үөһэтээҕэр аллара кэм сымнаһыар.
Күһүн ардаҕа суох, сир кураанахтыы тоҥноҕуна, эһиилигэр үксүгэр кураан сайын кэлэр.
Күһүн кумаар хойутаан өллөҕүнэ, ичигэс уонна уһун кыһын буоларын күүтэллэр.
Күһүн өрүс турарыгар кыдьымаҕа улахан уонна хойуу буоллаҕына, саас өрүс уута улахан буолар.
Күһүн сир дириҥник сиигирдэҕинэ, эһиилигэр өҥ сайын кэлэр.
Күһүн тэллэй, отон өлгөмнүк үүннэхтэринэ, кыһынын чараас хаардаах, тымныы дьыл буолар.
Отон сибэккитэ күһүөрү сайын иккистээн таҕыстаҕына, эһиилигэр кураан сайын буолар.